Trong khuôn khổ môn học Mass Communication, nhóm sinh viên TP03 đã triển khai dự án học thuật mang ý nghĩa xã hội và văn hóa sâu sắc với chủ đề “Chuyện nghề khảm – Ánh hạ ngàn năm tỏa sáng giữa lòng thời đại”. Dự án hướng đến việc kể lại câu chuyện của nghề khảm (cẩn) xà cừ – một loại hình nghệ thuật thủ công truyền thống đã tồn tại và phát triển qua hàng nghìn năm lịch sử dân tộc Việt Nam, đồng thời làm nổi bật quá trình chuyển mình của di sản này trong bối cảnh đương đại.
Nghệ thuật truyền thống – Dấu ấn của tinh hoa văn hóa dân tộc
Khảm xà cừ là loại hình nghệ thuật thủ công đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và khéo léo đến từ bàn tay của những người thợ lành nghề. Từ xa xưa, khảm xà cừ từng là biểu tượng của sự tinh xảo, sang trọng và thẩm mỹ cao, thường xuất hiện trong các công trình nội thất cung đình, đồ thờ tự, hoành phi, câu đối, hay những vật phẩm trang trí mang giá trị văn hóa và tâm linh.
Trải qua hơn một nghìn năm, nghệ thuật khảm xà cừ không chỉ hiện diện trong đời sống vật chất mà còn ăn sâu vào đời sống tinh thần của người Việt, góp phần kiến tạo nên một không gian văn hóa giàu bản sắc, phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan và thẩm mỹ Á Đông. Những hình ảnh quen thuộc như tứ quý (tùng, cúc, trúc, mai), phong cảnh quê hương hay các điển tích cổ đã trở thành ngôn ngữ thị giác đặc trưng của nghề khảm.
Hòa quyện cùng hơi thở đương đại: Khi di sản tự làm mới mình
Trước những biến chuyển không ngừng của xã hội hiện đại, nghề khảm xà cừ không đứng yên mà đang tự làm mới mình để tiếp tục tồn tại và lan tỏa giá trị. Dòng chảy của nghệ thuật luôn song hành cùng thời gian, và khảm xà cừ cũng đang từng bước thích nghi thông qua sự sáng tạo của các nghệ nhân trẻ và nhà thiết kế đương đại.
Nếu như trước đây, chất liệu chủ đạo của khảm xà cừ là các loại gỗ quý như gỗ hương, gỗ gụ, thì ngày nay, nghệ thuật khảm đã được ứng dụng trên đa dạng chất liệu mới như kim loại, inox và các vật liệu công nghiệp. Tiêu biểu cho xu hướng này là triển lãm “Di sản nghề khảm xà cừ” của Emmie Mai Linh Massias và Marine Col, nơi kỹ thuật thủ công truyền thống được kết hợp hài hòa với tư duy thiết kế hiện đại, mở ra những hướng tiếp cận mới cho di sản.
Khảm xà cừ trong thời trang, trang sức và nghệ thuật trình diễn
Không còn giới hạn trong kiến trúc hay nội thất, nghệ thuật khảm xà cừ ngày nay đã vươn mình mạnh mẽ sang các lĩnh vực sáng tạo khác như thời trang, trang sức và nghệ thuật trình diễn. Các thiết kế thời trang tiêu biểu như bộ sưu tập “Lúng Lính” của NTK Nguyễn Việt Hương, các đồ án tốt nghiệp của sinh viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng, hay trang phục dân tộc “Khảm Xà Cừ” của NTK Nguyễn Ngọc Tứ trình diễn trên sân khấu quốc tế đã cho thấy cách di sản được tái hiện bằng ngôn ngữ sáng tạo mới mẻ nhưng vẫn giàu chiều sâu văn hóa.
Trong lĩnh vực trang sức, những người trẻ kế thừa tinh hoa nghề khảm đã tạo nên các sản phẩm phụ kiện tinh xảo, lấp lánh dưới ánh hạ chiều, như một bản giao hưởng sắc màu từ xà cừ, vừa mang giá trị thẩm mỹ cao vừa kể lại câu chuyện của di sản bằng hình thức đương đại.
Infographic dự án “Chuyện nghề khảm – Ánh hạ ngàn năm tỏa sáng giữa lòng thời đại”
Ý nghĩa học thuật và giá trị truyền thông của dự án
Thông qua dự án “Chuyện nghề khảm – Ánh hạ ngàn năm tỏa sáng giữa lòng thời đại”, nhóm sinh viên TP03 không chỉ tiếp cận nghệ thuật truyền thống dưới góc nhìn lịch sử – văn hóa, mà còn vận dụng tư duy truyền thông hiện đại để kể lại câu chuyện di sản một cách gần gũi, truyền cảm hứng và có khả năng lan tỏa trong cộng đồng.
Dự án là minh chứng cho vai trò của sinh viên như những chủ thể sáng tạo nội dung có trách nhiệm xã hội, góp phần kết nối quá khứ với hiện tại, đồng thời khẳng định rằng di sản văn hóa chỉ thực sự “sống” khi được tiếp tục đối thoại, sáng tạo và thích nghi trong dòng chảy của thời đại.
| Mass Communication là học phần nền tảng giúp sinh viên hiểu rõ vai trò và tác động của truyền thông đại chúng trong xã hội đương đại, từ cách thông điệp được xây dựng, lan tỏa đến việc ảnh hưởng đến nhận thức, cảm xúc và hành vi công chúng. Thông qua sự kết hợp giữa lý thuyết học thuật và thực hành dự án, môn học khuyến khích sinh viên vận dụng tư duy phản biện, sáng tạo và trách nhiệm xã hội để triển khai các hoạt động truyền thông gắn với cộng đồng, văn hóa và phát triển bền vững. |
Tin: Khoa Thiết kế Truyền thông
