Trong khuôn khổ môn học Mass Communication, nhóm sinh viên TP01 đã triển khai một dự án học thuật mang ý nghĩa xã hội sâu sắc, hướng đến việc truyền tải thông điệp về Hoạ Kiếng, nét hoạ của thời đại, đồng thời là nét hoạ mang linh hồn văn hoá dân tộc Việt. Dự án được xây dựng như một nỗ lực kết nối giữa truyền thông đương đại và nghệ thuật dân gian, nhằm đặt lại vị trí của tranh kiếng Nam Bộ trong đời sống văn hóa, sáng tạo hôm nay.
Video dự án “Họa Kiếng
Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, khi hình ảnh, video và các nền tảng đa phương tiện trở thành “ngôn ngữ kể chuyện” chủ đạo của truyền thông hiện đại, dự án đặt ra một câu hỏi mang tính học thuật và thời sự: Làm thế nào để những giá trị truyền thống tưởng chừng đã lùi xa trước nhịp sống hiện đại vẫn có thể tiếp tục tồn tại, đối thoại và thích ứng với đời sống đương đại?
Tranh kiếng Nam Bộ – Quen mà lạ trong ký ức văn hoá
Tranh kiếng Nam Bộ là một loại hình nghệ thuật dân gian từng gắn bó mật thiết với không gian sống của nhiều gia đình Việt, đặc biệt tại khu vực Nam Bộ. Trong ký ức tập thể, tranh kiếng hiện diện nơi bàn thờ, phòng khách hay những vị trí trang trọng, với các đề tài quen thuộc như phong cảnh thiên nhiên, tích truyện dân gian, tranh thờ, tranh Phật… được thể hiện bằng sắc màu rực rỡ và ngôn ngữ tạo hình giàu tính biểu cảm.
Tuy nhiên, tranh kiếng cũng mang trong mình sự “lạ” bởi kỹ thuật sáng tác đặc thù. Không giống các hình thức hội họa thông thường, tranh kiếng được vẽ ngược từ mặt sau của tấm kính, buộc người nghệ nhân phải thực hiện các chi tiết nhỏ nhất trước khi hoàn thiện lớp nền sau cùng. Đây là một quy trình đòi hỏi trình độ tay nghề cao, sự chính xác tuyệt đối và gần như không cho phép sai sót. Chính mặt không có nét vẽ mặt kính trơn lại là mặt chính để trưng bày, tạo nên chiều sâu thị giác, độ bóng và cảm giác sống động hiếm có cho tác phẩm.
Sự độc đáo về kỹ thuật, cùng giá trị văn hóa, tinh thần sâu sắc, khiến tranh kiếng không chỉ là một sản phẩm mỹ thuật, mà còn là kho lưu giữ ký ức, niềm tin và thẩm mỹ dân gian của cộng đồng. Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của xã hội hiện đại, loại hình nghệ thuật này đang dần rơi vào quên lãng, chỉ còn tồn tại trong ký ức hoặc phạm vi làng nghề nhỏ lẻ.
Tranh kiếng – Hồi sinh bằng ngôn ngữ truyền thông mới
Nhận thức được giá trị và nguy cơ mai một của tranh kiếng Nam Bộ, nhóm sinh viên TP01 đã lựa chọn loại hình nghệ thuật này làm trọng tâm nghiên cứu và sáng tạo cho dự án môn học Mass Communication. Thay vì tiếp cận theo hướng quảng bá văn hoá truyền thống mang tính mô tả, dự án được triển khai như một video case study, tái hiện câu chuyện tranh kiếng bằng ngôn ngữ truyền thông đương đại.
Dự án bao gồm các hoạt động chính: phỏng vấn nghệ nhân thủ công nhằm ghi nhận những chia sẻ trực tiếp về lịch sử, kỹ thuật và tâm huyết với nghề; xây dựng video sáng tạo kết hợp motion graphics, đồ họa, âm nhạc và tư liệu hình ảnh để làm sống lại không gian làng nghề; đồng thời gợi mở các hướng ứng dụng mới của tranh kiếng trong thiết kế quà tặng, trang trí nội thất, đồ dùng học tập và thời trang.
Thông qua cách tiếp cận này, tranh kiếng không chỉ được nhìn nhận như một di sản cần bảo tồn, mà còn như một chất liệu sáng tạo có khả năng thích ứng và tái sinh trong đời sống hiện đại.
Giữ gìn không phải là đóng băng – mà là làm sống lại
Dự án Hoạ Kiếng khẳng định một quan điểm xuyên suốt: bảo tồn văn hoá không đồng nghĩa với việc giữ nguyên hình thức cũ, mà là giữ lại tinh thần cốt lõi để tiếp tục được diễn giải bằng cảm quan và công cụ của thế hệ mới. Khi được đặt trong môi trường truyền thông đa phương tiện, nghệ thuật dân gian không còn nằm yên trong bảo tàng hay ký ức, mà có thể bước ra đời sống, kết nối với người trẻ – những chủ thể đang trực tiếp tiêu thụ và kiến tạo văn hoá hôm nay.
Infographic dự án “Họa Kiếng”
Với dự án này, nhóm sinh viên TP01 đã cho thấy vai trò của sinh viên không chỉ là người học tập tri thức, mà còn là chủ thể sáng tạo văn hoá, có khả năng sử dụng truyền thông như một cầu nối giữa quá khứ và tương lai. Hoạ Kiếng vì thế không chỉ là một sản phẩm học tập, mà còn là một tuyên ngôn sáng tạo: sáng tạo không làm phai mờ truyền thống, mà chính là con đường để truyền thống tiếp tục hành trình trong thời đại mới.
| Mass Communication là học phần nền tảng giúp sinh viên hiểu rõ vai trò và tác động của truyền thông đại chúng trong xã hội đương đại, từ cách thông điệp được xây dựng, lan tỏa đến việc ảnh hưởng đến nhận thức, cảm xúc và hành vi công chúng. Thông qua sự kết hợp giữa lý thuyết học thuật và thực hành dự án, môn học khuyến khích sinh viên vận dụng tư duy phản biện, sáng tạo và trách nhiệm xã hội để triển khai các hoạt động truyền thông gắn với cộng đồng, văn hóa và phát triển bền vững. |
Tin: Khoa Thiết kế Truyền thông
